వినాయక వ్రత కల్పం

పూజా సామగ్రి

పసుపు, కుంకుమ, గంధం, అక్షతలు, పువ్వులు, పండ్లు, తమలపాకులు, వక్కలు, కొబ్బరికాయ, అగరవత్తులు, దీపారాధన సామాను, పంచామృతం, ఉండ్రాళ్ళు, కుడుములు, మోదకాలు, ఇరవై ఒక్క రకాల పత్రి, గరిక, మట్టి వినాయక ప్రతిమ.

ఆచమనం

ఓం కేశవాయ స్వాహా । ఓం నారాయణాయ స్వాహా । ఓం మాధవాయ స్వాహా ॥

గోవిందాయ నమః । విష్ణవే నమః । మధుసూదనాయ నమః । త్రివిక్రమాయ నమః । వామనాయ నమః । శ్రీధరాయ నమః । హృషీకేశాయ నమః । పద్మనాభాయ నమః । దామోదరాయ నమః । సంకర్షణాయ నమః । వాసుదేవాయ నమః । ప్రద్యుమ్నాయ నమః ॥

ప్రాణాయామం

ఓం భూః । ఓం భువః । ఓం సువః । ఓం మహః । ఓం జనః । ఓం తపః । ఓం సత్యమ్ । ఓం తత్సవితుర్వరేణ్యం భర్గో దేవస్య ధీమహి ధియో యో నః ప్రచోదయాత్ । ఓం ఆపో జ్యోతీ రసోఽమృతం బ్రహ్మ భూర్భువస్సువరోమ్ ॥

సంకల్పం

మమ ఉపాత్త దురితక్షయద్వారా శ్రీ పరమేశ్వర ప్రీత్యర్థం శుభే శోభనే ముహూర్తే, అద్య బ్రహ్మణః ద్వితీయ పరార్థే శ్వేతవరాహ కల్పే వైవస్వత మన్వంతరే కలియుగే ప్రథమ పాదే జంబూద్వీపే భరతవర్షే భరతఖండే మేరోః దక్షిణ దిగ్భాగే, అస్మిన్ వర్తమాన వ్యావహారిక చాంద్రమానేన శ్రీ ... నామ సంవత్సరే దక్షిణాయనే వర్ష ఋతౌ భాద్రపద మాసే శుక్ల పక్షే చతుర్థ్యాం తిథౌ ... వాసరే శుభ నక్షత్రే శుభ యోగే శుభ కరణ ఏవంగుణ విశేషణ విశిష్టాయాం శుభ తిథౌ మమ క్షేమ స్థైర్య ధైర్య విజయ ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యాభివృద్ధ్యర్థం, ధర్మార్థ కామ మోక్ష చతుర్విధ ఫల పురుషార్థ సిద్ధ్యర్థం, సిద్ధి బుద్ధి సమేత శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక దేవతా ముద్దిశ్య శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక దేవతా ప్రీత్యర్థం కల్పోక్త ప్రకారేణ యావచ్ఛక్తి ధ్యానావాహనాది షోడశోపచార పూజాం కరిష్యే ॥

ధ్యానం

శుక్లాంబరధరం విష్ణుం శశివర్ణం చతుర్భుజమ్ ।
ప్రసన్నవదనం ధ్యాయేత్సర్వవిఘ్నోపశాంతయే ॥

అగజానన పద్మార్కం గజాననమహర్నిశమ్ ।
అనేకదం తం భక్తానాం ఏకదంతముపాస్మహే ॥

ఓం శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః । ధ్యాయామి ॥

షోడశోపచార పూజ

ఓం శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః ।

ఆవాహయామి — ఆవాహనం సమర్పయామి ।
నవరత్న ఖచిత సింహాసనం సమర్పయామి ।
పాదయోః పాద్యం సమర్పయామి ।
హస్తయోః అర్ఘ్యం సమర్పయామి ।
ముఖే ఆచమనీయం సమర్పయామి ।
మధుపర్కం సమర్పయామి ।
పంచామృత స్నానం సమర్పయామి ।
శుద్ధోదక స్నానం సమర్పయామి ।
వస్త్రయుగ్మం సమర్పయామి ।
యజ్ఞోపవీతం సమర్పయామి ।
గంధాన్ ధారయామి ।
అక్షతాన్ సమర్పయామి ।
పుష్పైః పూజయామి ॥

ఏకవింశతి పత్ర పూజ

ఓం సుముఖాయ నమః — మాచీపత్రం పూజయామి ।
ఓం గణాధిపాయ నమః — బృహతీపత్రం పూజయామి ।
ఓం ఉమాపుత్రాయ నమః — బిల్వపత్రం పూజయామి ।
ఓం గజాననాయ నమః — దూర్వాయుగ్మం పూజయామి ।
ఓం హరసూనవే నమః — దత్తూరపత్రం పూజయామి ।
ఓం లంబోదరాయ నమః — బదరీపత్రం పూజయామి ।
ఓం గుహాగ్రజాయ నమః — అపామార్గపత్రం పూజయామి ।
ఓం గజకర్ణాయ నమః — తులసీపత్రం పూజయామి ।
ఓం ఏకదంతాయ నమః — చూతపత్రం పూజయామి ।
ఓం వికటాయ నమః — కరవీరపత్రం పూజయామి ।
ఓం భిన్నదంతాయ నమః — విష్ణుక్రాంతపత్రం పూజయామి ।
ఓం వటవే నమః — దాడిమీపత్రం పూజయామి ।
ఓం సర్వేశ్వరాయ నమః — దేవదారుపత్రం పూజయామి ।
ఓం ఫాలచంద్రాయ నమః — మరువకపత్రం పూజయామి ।
ఓం హేరంబాయ నమః — సింధువారపత్రం పూజయామి ।
ఓం శూర్పకర్ణాయ నమః — జాజీపత్రం పూజయామి ।
ఓం సురాగ్రజాయ నమః — గండకీపత్రం పూజయామి ।
ఓం ఇభవక్త్రాయ నమః — శమీపత్రం పూజయామి ।
ఓం వినాయకాయ నమః — అశ్వత్థపత్రం పూజయామి ।
ఓం సురసేవితాయ నమః — అర్జునపత్రం పూజయామి ।
ఓం కపిలాయ నమః — అర్కపత్రం పూజయామి ॥

అనంతరం శ్రీ వినాయక అష్టోత్తర శతనామావళితో పూజ చేయవలెను.

ధూప దీప నైవేద్యం

ధూపమాఘ్రాపయామి ।
దీపం దర్శయామి ।
ఉండ్రాళ్ళు, కుడుములు, మోదకాలు, పండ్లు నైవేద్యం సమర్పయామి ।
తాంబూలం సమర్పయామి ।
నీరాజనం సమర్పయామి ।
మంత్రపుష్పం సమర్పయామి ।
ఆత్మప్రదక్షిణ నమస్కారాన్ సమర్పయామి ॥

వ్రత కథ

పూర్వం గజముఖుడైన గజాసురుడు శివుని గూర్చి ఘోర తపస్సు చేసి, తన ఉదరమునందే శివుడు నివసించవలెనని వరము పొందెను. శివుడు గజాసురుని ఉదరమున ఉండిపోగా, పార్వతీదేవి వియోగము భరించలేక విష్ణుమూర్తిని ప్రార్థించెను. విష్ణువు గంగిరెద్దుల వేషమున వెళ్ళి, నందిని ఆడించి, గజాసురుని మెప్పించి శివుని విడిపించెను.

శివుని రాకకై పార్వతి నలుగు పిండితో ఒక బాలుని చేసి ప్రాణము పోసి, ద్వారము వద్ద కాపలా ఉంచెను. లోనికి రానిచ్చని ఆ బాలుని శిరస్సును శివుడు ఖండించెను. పార్వతి దుఃఖించగా, గజాసురుని తలను తెచ్చి ఆ బాలునికి అతికించి బ్రతికించిరి. ఆ గజాననునే వినాయకుడని, విఘ్నములకు అధిపతిగా గణాధిపత్యము ఇచ్చిరి.

భాద్రపద శుద్ధ చవితి నాడు దేవతలు వినాయకుని పూజించి కుడుములు సమర్పించిరి. కడుపు నిండా భుజించిన వినాయకుడు మూషిక వాహనముపై తిరుగుచుండగా, ఒక సర్పమును చూసి మూషికము బెదరి, వినాయకుడు క్రిందపడెను. ఉదరము పగిలి కుడుములు రాలిపడగా, వినాయకుడు వానిని తిరిగి ఉదరమున నింపి ఆ సర్పమునే బొడ్డుకు కట్టుకొనెను. ఇది చూసి ఆకాశమున చంద్రుడు నవ్వెను.

కోపించిన వినాయకుడు — "నిన్ను చూచినవారు నీలాపనిందలు పొందుదురు గాక" అని చంద్రుని శపించెను. ఆ శాపము వలన లోకమున కలత రాగా, దేవతల ప్రార్థనపై వినాయకుడు శాపమును సడలించి — "భాద్రపద శుద్ధ చవితి నాడు మాత్రము చంద్రుని చూడరాదు; పొరపాటున చూసినవారు ఈ వ్రత కథను విని, అక్షతలు శిరస్సున ధరించినచో నిందా విముక్తులగుదురు" అని అనుగ్రహించెను.

తరువాత శ్రీకృష్ణుడు పొరపాటున ఆనాటి చంద్రుని చూసి, శమంతకమణిని అపహరించెనన్న నీలాపనిందకు గురియయ్యెను. జాంబవంతునితో యుద్ధము చేసి మణిని తెచ్చి, నారదుని సూచనపై వినాయక వ్రతమాచరించి ఆ నింద నుండి విముక్తుడయ్యెను. అందువలననే ఈ వ్రతమును ఆచరించి, కథను విని, అక్షతలు శిరస్సున ధరించుట సంప్రదాయమయ్యెను.

మంగళ హారతి

ఓం శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః ।
కర్పూర నీరాజనం సమర్పయామి ॥

జయ మంగళం నిత్య శుభ మంగళం ।
సిద్ధి వినాయక స్వామికి మంగళం ॥

ఉద్వాసన

యజ్ఞేన యజ్ఞమయజంత దేవాః తాని ధర్మాణి ప్రథమాన్యాసన్ ।
తే హ నాకం మహిమానః సచంతే యత్ర పూర్వే సాధ్యాః సంతి దేవాః ॥

శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః । యథాస్థానం ఉద్వాసయామి ॥

అనయా ధ్యానావాహనాది షోడశోపచార పూజయా భగవాన్ సర్వాత్మకః శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక దేవతా సుప్రీత సుప్రసన్నో వరదో భవతు ॥